Văn mẫu lớp 11

Phân tích bài thơ Tự Tình của Hồ Xuân Hương

Đề bài: Phân tích bài thơ “Tự tình” của Hồ Xuân Hương

Bài làm

Có thể nói, trong Trung đại Việt Nam đã có rất nhiều những  tác phẩm nói vế số phận nhỏ nhoi, trôi nổi của người phụ nữ. Trong xã hội phong kiến thối nát, phụ nữ không có chỗ đứng, luôn bị chèn ép và bị đẩy xuống tầng cuối cùng của xã hội. Trong số những tác giả viết về phụ nữ thì Hồ Xuân Hương là một trong số ít những nữ tác giả đã mạnh mẽ viết về phụ nữ như những lời giãi bày, chân thật. Bài thơ “Tự tình” là một sáng tác mang nhiều xúc cảm tủi hờn về kiếp sống không trọn vẹn của chính nhà thơ.

Trong xã hội phong kiến, số phận của người phụ nữ thật long đong, trôi nổi. Như đã từng nói “hồng nhan bạc mệnh” để chỉ những tủi hờn, oan ức đáng nhẽ ra người phụ nữ không phải gánh chịu. Hồ Xuân Hương cũng là một kiếp người bèo bọt như vậy. Bà vốn sinh ra trong một gia đình tri thức, có trí tuệ, tài năng và nhan sắc nhưng lại gặp nhiều lận đận trong đường tình duyên với “chung chồng”. Trong đêm trăng thanh vắng, những cảm xúc ùa về một cách chân thực và sâu lắng.

phan tich bai tho tu tinh cua ho xuan huong - Phân tích bài thơ Tự Tình của Hồ Xuân Hương

Phân tích bài thơ Tự Tình

Đêm khuya văng vẳng trống canh điền

Trơ cái hồng nhan với nước non

Đêm khuya là khoảng mà những tâm tư, của trào về một cách mãnh liệt nhất. Trong bóng đêm, đối diện với chính mình, với chính những tâm tư luôn được cất giấu và che đậy trong sâu thẳm trái tim. Đây cũng là lúc Hồ Xuân Hương thấy sự éo le và đáng thương của bản thân mình. Nhà thơ rất tài tình khi đã lấy động để tả tĩnh. Âm thanh “văng vẳng” của tiếng trống canh điền càng gợi lên rõ sự vắng lặng của cảnh vật. Phải yên ắng lắm ta mới có thể nghe được một cách rõ ràng tiếng trống từ một nơi xa. Tiếng trống là âm thanh duy nhất của một đêm thanh tĩnh. Nó nổi bật và xoáy sâu vào lòng người một nỗi buồn thiết tha. Trong bóng tối, hình ảnh hiện lên mờ nhạt và đơn độc. Chỉ một từ “trơ” cũng đủ để cảm nhận được sự đơn độc và lẻ loi. Người phụ nữ vốn đã nhỏ bé nhưng khi đứng trước sự bao la của “non nước”, họ càng trở nên bé nhỏ hơn. “Cái hồng nhan” như là một sự xót xa đầy thương cảm của người phụ nữ nhan sắc. Nó là nỗi tủi hờn, là sự chua xót của nhà thơ về thân phận bạc bẽo của chính mình.

Xem thêm:  Bài đọc tham khảo Cần kiệm xây dựng nước nhà

Hai câu đề mở ra khung cảnh của sự đơn độc, nó làm cái nền để nhà thơ vẽ lên một khung cảnh đầy xót xa của người phụ nữ. Nó là tiếng lòng, là sự bộc bạch thiết tha.

Chén rượu hương đưa say lại tỉnh

Vầng trăng bóng sế khuyết chưa tàn

Xót thương cho số phận bấp bênh, bạc bẽo, Hồ Xuân Hương cũng chẳng biết tỏ cùng ai, chỉ biết mượn chén rượu để giải sầu, để giãi bày với chính mình cùng sự chứng kiến của đất trời bao la. Nhà thơ mượn chén rượu để quên đi nỗi sầu nhưng rượu lại càng làm cho lòng người thêm não nề, thê lương. Say rồi tỉnh, tỉnh rồi lại say, rượu không chỉ làm ta thêm buồn mà thậm chí nó còn làm nỗi buồn nhân lên, tê tái hơn. Nó là một vòng luẩn quẩn, càng ngày càng cảm nhận được nỗi đau và sự tủi hờn. Trên bầu trời, ánh trăng cũng chẳng phải là đẹp nhất. Nó đã bước sang trạng thái sế chiều, khuyết bóng. Cũng giống như người con gái, đã qua cái tuổi thanh xuân đẹp đẽ nhất nhưng cuộc đời cũng đâu được vẹn tròn, tươi đẹp.

Tiếp tục lấy ngoại cảnh để tả tâm trạng, Hồ Xuân Hương viết.

Xiên ngang mặt đất rêu từng đám

Đâm toạc chân mây đá mấy hòn

Nhà thơ sử dụng biện pháp đảo ngữ để làm nổi bất lên hành động dứt khoát, mạnh mẽ của cảnh vật thiên nhiên nhưng đồng thời cũng chính là tâm trạng và nghĩ suy của con người. Rêu và đá vốn rất nhỏ bé giữa đất trời nhưng ở đây chúng lại mạnh mẽ quá. Các động từ mạnh được sử dụng hết sức triệt để, “đâm toạc”, “xiên ngang” là sự không chịu khuất phục, vươn lên bằng mọi cách để chứng tỏ mình. Rêu và đá cũng như chính nhà thơ đang phản kháng và chống đối sự bất công và chèn ép của xã hội. Sức sống của bà mãnh liệt ngay cả khi buồn đau nhất.

Xem thêm:  Bình giảng "Bài ca ngất ngưởng" của Nguyễn Công Trứ

Cuối bài thơ là sự ngao ngán, tủi hờn.

Ngán nỗi xuân đi, xuân lại lại

Mảnh tình san sẻ tý con con

Mùa xuân cứ đến rồi đi và lại đến theo quy luật vốn có của tự nhiên. Mỗi một mùa xuân trôi qua, tuổi xuân của người phụ nữ lại tan biến. Nhà thơ ngao ngán khi thời gian cứ đằng đằng, triền miên cùng với sự triền miên của nỗi tủi hờn, chua xót mà bà đang phải gánh chịu. Tình yêu của bà cũng chán ngán như chính những bước chân của thời gian. Ngay cả sự vẹn tròn nó cũng không có. Tình yêu ấy phải san sẻ, phải chia nhỏ ra thành từng “tý con con”, nghe chua xót biết nhường nào. Nó chứng tỏ rằng hạnh phúc của người phụ nữ luôn là một cái gì đó nhỏ bé và chật hẹp. Chẳng một ai có thể hạnh phúc trọn vẹn và được lựa chọn cuộc sống mà mình mong muốn.

Với những vần thơ nhẹ nhàng, chân thật cùng những hình ảnh thân quen, “Tự tình” vốn là những cảm nhận về chính cuộc đời của nhà thơ nhưng nó cũng là tiếng lòng chung của những người phụ nữ bé nhỏ trong xã hội. Bài thơ đã lấy được sự đồng cảm, xót thương từ trong sâu thẳm trái tim bạn đọc.

Seen