Văn mẫu lớp 11

Phân tích bài thơ Tràng Giang của nhà thơ Huy Cận

Đề bài: Phân tích bài thơ “Tràng giang” của nhà thơ

Bài làm

Huy Cận là một nhà thơ nổi tiếng trong phong trào thơ mới. Các sáng tác của ông có sự chuyển biến mạnh mẽ hòa chung vào những chuyển biến của xã hội. Trước cách mạng, thơ Huy Cận thường mang nỗi buồn u uất, đó có thể là sự buồn đau, thương xót cho vận mệnh đất nước. Sau cách mạng, thơ ông trở nên vui tươi, hào hứng cùng và công cuộc đổi mới nước nhà. Bài thơ “Tràng giang” được sáng tác trước năm 1945 nên hồn thơ mang một chút buồn nhân thế. Nó gieo vào lòng người những vấn vương, sầu thẳm.

Ngay từ lời tựa đề bài thơ, ta đã được cảm xúc chủ đạo của toàn bài. “Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài”, một nỗi nhớ trải dài cùng biển trời mênh mông. Nỗi nhớ dai dẳng, đeo bám tâm hồn . Nó dàn trải cùng mặt nước bao la vô tận. Tâm hồn cũng vì thế mà càng trở nên thê lương.

Nhà thơ đã rất tài tình trong việc lựa chọn nhan đề bài thơ. Cùng một ý nghĩa chỉ con sông dài nhưng Huy Cận không sử dụng trường giang mà lại lựa chọn “tràng giang” để đặt tên cho tác phẩm của mình. Từ Hán Việt này có ý nghĩa và sức biểu đạt lớn hơn cả. Hai vần “ang-ang” nối tiếp nhau làm cho câu thơ như hơn, mênh mang hơn. Nó cứ thế vang vọng trong tâm hồn bạn đọc cùng những cảm xúc buồn bã, xót xa. Tràng giang vẽ lên một con sông không chỉ dài mà còn rộng, nó bao la đến nỗi con người cảm thấy mình như nhỏ bé hơn, lênh đênh hơn giữa biển trời ấy.

Xem thêm:  Phân tích đoạn thơ “Lẽ ghét thương” trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu

phan tich bai tho trang giang cua nha tho huy can - Phân tích bài thơ Tràng Giang của nhà thơ Huy Cận

Phân tích bài thơ Tràng Giang

Mở đầu bài thơ, là mặt nước buồn thê lương.

Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp

Con thuyền xuôi mái nước song song

Thuyền về nước lại sầu trăm ngả

Củi một cành khô lạc mấy dòng

Cảm xúc chủ đạo của khổ thơ này là nỗi buồn sầu thẳm. Buồn thôi đã đủ rồi nhà thơ lại còn nhấn mạnh hơn bằng nỗi buồn “điệp điệp”. Dường như nỗi buồn cứ nối tiếp nhau, kéo dài không điểm dừng. Những con sóng lăn tăn theo chiều gió, nhẹ nhàng, u ám. Có vẻ như nó cũng đang mang trong mình một khối tâm trạng chẳng biết tỏ cùng ai. Thuyền và nước vốn là hai vật song hành, luôn có nhau nhưng ở đây, Huy Cận lại viết “thuyền về nước lại sầu trăm ngả”. Liệu rằng có một tâm tư đang chôn chặt đằng sau. Có thể đó là một cuộc chia ly không báo trước, một cuộc chia ly làm ai cùng phải não nề, tiếc nuối. Đặc biệt, ở khổ thơ này, hình ảnh gây ấn tượng mạnh nhất là hình ảnh “cành củi khô”. Củi khô vốn đã là một vật mất hết sức sống, rơi rụng xuống mặt tràng giang. Ở đây, cành củi ấy như một nooix ám ảnh đối với người đọc. Củi đã nhỏ bé, héo hon rồi ấy vậy mà nó phải lênh đênh trôi nổi giữa dòng nước mênh mông. Sự mênh mông ấy càng làm cho sự bé nhỏ của nó thêm phần thảm thiết. Cành củi ấy như là số phận bạc bẽo của những kiếp người bé nhỏ, đang lênh đênh, trôi nổi giữa bầu trời vô định mà mãi chẳng tìm cho mình được một hướng đi.

Xem thêm:  Vì sao Xuân Diệu lại đặt tên bài thơ là Vội vàng? Có người cho bài thơ là lời tự bạch của thi nhân trước cuộc đời lúc bấy giờ. Ý kiến của anh (chị) như thế nào?. Hãy lí giải và chứng minh qua bài thơ

Nỗi buồn, sự cô đơn, lạc lõng lại được nhân lên ở những khổ thơ tiếp theo.

Lơ thơ cồn cỏ gió đìu hiu

Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều

Nắng xuống, trời lên sâu chót vót

Sông dài, trời rộng, bến cô liêu

Nhịp thơ 4/3 và 2/2/3 làm cho câu thơ như ngân vang hơn. Nối buồn cũng vì thế mà dài tràn, kéo dài ra vô tận. Những cồn cỏ cũng chẳng rậm rì, xanh mượt như hình ảnh ta vẫn thường thấy. Chúng lơ thơ và yếu ớt. Chợ vốn là hình ảnh tượng trưng cho sự ấm no, nhộn nhịp nhưng ở đây, chợ lại là chợ chiều, hiu vắng, lạnh tanh. Tất cả đều mang trong mình một cái gì đó nhạt nhòa, thiếu sức sống. Rồi trên bầu trời xanh thẳm, nắng xuống thì trời lại lên, hai thứ như tách biệt, xa vời. Tất cả đều tào nên  một khoảng trông bao la. Đất trời mênh mông, dòng nước cũng mênh mông. Nõi buồn càng trở nên thê lương, cô độc.

Mọi thứ cứ thế tiếp nối, dàn trải lên từng sự sống.

Bèo dạt về đâu hàng nối hàng

Mênh mông không một chuyến đèo ngang

Ở đây ta bắt gặp sự chuyển động. Từng đám bèo nối tiếp nhau trôi dạt theo dòng nước. Thế nhưng cái “động” ấy càng làm cho cái “tĩnh” thêm phần u uất. bởi lẽ, bèo thường là hình ảnh tượng trưng cho số phận lênh đênh, trôi nổi, vô phương hướng của những  số phận bé nhỏ. Chúng từ từ trôi đi theo sự sắp đặt của nước, không biết sẽ đi đâu, về đâu. Hình ảnh ấy cũng giống như hình ảnh cành củi khô ở giữa trường giang rộng lớn, luôn là nỗi ám ảnh và xót xa đối với người đọc.

Xem thêm:  Trong đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích có tám câu cuối nhà thơ đã rất tài hoa trong nghệ thuật tả cảnh ngụ tình. Mỗi cảnh vật như nói với ta một nỗi buồn khác nhau và nỗi buồn đó ngày càng mãnh liệt hơn... Phân tích đoạn trích để làm rõ nội dung đó

Trước sự u buồn của cảnh vật, tâm hồn người thi sĩ cũng không ngăn nổi được những xúc cảm của mình, mà phải bộc bạch, phải cất lên.

Lớp lớp mây cao đùn núi bạc

Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều xa

Lòng quê dợn dợn vời con nước

Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà

Hiện ra trước mắt là khung cảnh của một buổi chiều tà đượm buồn. Trên bầu trời, những đám mây trắng như nổi bật hơn trên nền trời vàng vọt của ánh hoàng hôn. Đám mây ấy là nét đẹp mang phong thái cổ điển trong thơ Đường. Cùng với đám mây “đùn núi bạc”, những cánh chim đang chao liệng cùng bóng chiều buông xuống. Chúng mệt mỏi, rã rời sau một ngày bay lượn khắp bốn phương. Cảnh buổi chiều gợi lên một nỗi nhớ quê hương không gì có thể ngăn cản nổi. Bởi lẽ, buổi chiều là lúc ta đoàn tụ bên gia đình nên nổi nhớ ấy sẽ rạo rực hơn khi ta bắt gặp một khung cảnh man mác, thê lương như thế này.

Như vậy, qua những phân tích trên đây, chúng ta phần nào cảm nhận được cảm xúc của người thi sĩ trước sự mênh mông của đất trời. Bức tranh sông nước “Tràng giang” đượm buồn đã khắc họa thành công tâm trang cô liêu, sầu thẳm của con người cùng nỗi nhớ quê hương da diết.

Seen