Phân tích bài thơ Thu Điếu của Nguyễn Khuyến

Đề bài: Phân tích bài thơ “” của nhà thơ

Bài làm

Mùa thu đã đi vào trong thơ ca với những vần thơ đẹp nhất, mơ mộng và dịu dàng nhất. Thu với chút nhẹ nhàng của ánh nắng cùng chút se lạnh của gió đã tạo nên một nét đặc trưng cuốn hút và mê đắm lòng người. Nhà thơ Nguyễn Khuyến đã mang mùa thu vào trong sáng tác của mình qua chùm thơ thu nổi tiếng gồm ba bài Thu điếu, Thu vịnh và Thu ẩm. Trong đó, “Thu điếu được coi là sáng tác đặc biệt hơn cả nói về cảnh sắc làng quê Việt Nam mộc mạc cùng những cảm xúc chân thật của tâm hồn của người thi sĩ.

Bài thơ “Thu điếu” vẽ lên một bức tranh thu nhẹ nhàng, mộng mơ với những nét chấm phá gần gũi mà thân thuộc.

Ao thu lạnh lẽo nước trong veo

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo

Hiện ra trước mắt người đọc là mặt nước mênh mông, xanh thẳm của ao hồ mùa thu. Thu đến, không còn những hối hả của mùa hạ nữa. Mặt nước cũng vì thế mà yên bình và phẳng lặng hơn. Chúng cứ nhẹ nhàng lăn tăn gợn sóng. Từng cơn sóng li ti trôi theo chiều gió. Êm đềm và yên ả. Sự yên ắng ấy làm cho mặt nước như lắng đọng và trở nên trong xanh hơn. Nước trong đến nỗi ta có thể nhìn thấu xuống tận đáy bùn, thấy được cả những đám rêu mềm mại đang hòa mình trong dòng nước mát lành. Có lẽ đã quá nửa mùa thu nên người thi sĩ mới được cái lành lạnh của gió se. Gió se là nét đặc trưng của mùa thu mang hương vị riêng. Nó không lạnh lẽo như mùa đông nhưng cũng đủ để làn da cảm thấy thích thú. Mùa thu mặt nước dềnh dài hơn, rộng hơn và trải dài ra vô tận. Giữa không gian rộng lớn và bình yên ấy, bóng dáng của sự sống xuất hiện.

Xem thêm:  Có một nhà văn Nga đã nói: "Nơi lạnh nhất không phải là Bắc Cực, mà là nơi không có tình thương". Em nghĩ thế nào về câu nói ấy

phan tich bai tho thu dieu cua nguyen khuyen - Phân tích bài thơ Thu Điếu của Nguyễn Khuyến

Phân tích bài thơ Thu Điếu

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo

Sự sống ấy nhỏ bé nhưng lại trở thành trung tâm của bức vẽ. Dù “tẻo teo” nhưng nó lại là hình ảnh quen thuộc của chốn thôn quê. đã sống một cuộc đời bình dị như thế, hòa nhập vào với thiên nhiên, tận hưởng trọn vẹn ve đẹp vô tận của thiên nhiên với một tâm hồn thanh khiết, an nhiên.

Hồn thu lại được mở rộng trong cảm nhận của nhà thơ với những hình ảnh đầy ấn tượng.

Sóng biếc theo làn hơi gợn tí

Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo

Mặt nước mùa thu yên ả, dềnh dàng. Những cơn gió se nhẹ nhàng thổi qua kéo theo sự dịch chuyển của dòng nước. Từng cơn sóng nước lăn tăn, khe khẽ gợn lên nhịp nhàng. Trong cái yên bình ấy, một tiếng “vèo” của chiếc lá như cắt ngang sự yên ắng. Lá vàng là nét đặc trưng điển hình của mùa thu. Những chiếc lá theo , vàng đi để chuẩn bị thay một màu áo mới. Chúng đã mất đi cái sức sống tràn trề của mùa xuân và mùa hạ. Để giờ đây, chỉ cần một cơn gió nhẹ nhàng thổi qua cũng khiến chúng dễ dàng rơi xuống. Chúng rơi nhanh hơn, đánh “vèo” một cái và kéo theo một đường thẳng chiếu xuống mặt ao. Một chữ ngắn ngủi nhưng lại thể hiện được cái tài quan sát và cảm nhận của tác giả.

Xem thêm:  Hãy phân tích hình tượng "sóng" và nêu cảm nhận của mình về tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu qua bài thơ "sóng” của Xuân Quỳnh?

Bức tranh mùa thu được nâng lên cao hơn, xa hơn trong hai câu thơ tiếp theo.

Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt

Ngõ trúc quanh co ngõ vắng teo

Mùa thu, bầu trời xanh hơn. Nó mở ra một không gian mênh mông, thăm thẳm. Trên nền xanh ấy, những đám mây trắng bồng bềnh trôi trông thật đẹp. Người câu cá ngước mắt lên khoảng không gian vô tận ấy, thả hồn vào với đất trời, thong thả, ung dung. Rồi ánh mắt nhà thơ lại nhìn sang xung quanh, một cảm cảm giác cô đơn lạ thường. Ngõ trúc quanh co uốn lượn, xinh đẹp và trong lành. Ấy vậy mà sao lại chẳng thấy bóng dáng con người. Có một chút gì đó man mác, buồn thiu. Bức tranh thu với xanh ao, xanh trời, xanh ngõ tuyệt đẹp nhưng mang một cảm giác cô đơn đến tột cùng. Có lẽ người thi sĩ cũng đang cảm thấy cô đơn trong lòng mà chẳng thể giãi bày cùng ai.

Quan sát xung quanh một lượt, bức tranh thu lại trở về với trung tâm là hình ảnh chiếc thuyền câu bé tẻo teo cùng bóng dáng người đi câu đơn độc.

Tựa gồi ôm cần lâu chẳng được

Cá đâu đớp đông dưới chân bèo

Phong thái của người đi câu ung dung, tự tại quá. Dù đang đi câu nhưng dường như tâm trí của ông chẳng hề để ý đến việc cá có cắn mồi hay không. Đó là một tư thế nhàn nhã và thanh cao của một viên quan khi về quê ở ẩn. Ông ngồi tựa bên chiếc cần, thả hồn vào với thiên nhiên mà quên mất đi cái việc mà đáng nhẽ ra một lão đi đâu cần phải chú ý. Để rồi, chỉ một tiếng động rất nhỏ của chú cá dưới lớp bèo dày đặc cũng đủ làm ông giật mình. Có lẽ, ông đang mải đăm chiêu, một cái gì đó rất đáng lưu tâm nên tiếng động nhỏ ấy mới đủ làm ông bàng hoàng mà thức tỉnh trong phút chốc đắm mình cùng dòng . Một bức tranh thu xinh đẹp nhưng lại đượm buồn, hoang vắng.

Xem thêm:  Có ý kiến cho rằng Vợ nhặt của Kim Lân là một bài ca sự sống. Anh (chị) hãy phân tích tình huống truyện của tác phẩm này để làm nổi bật ý kiến trên

Như vậy, với tám câu thơ ngắn ngủi nhưng bài thơ “Thu điếu” đã vẽ lên được khung cảnh làng quê mùa thu với những gì nhẹ nhàng và thân thuộc nhất. Qua đó cùng thể hiện được tình yêu thiên nhiên của tác giả lớn đến thế nào mới có thể cảm nhận được những hương vị dù là nhỏ nhất. Bài thơ mãi là những bài thơ hay nhất viết về làng que Việt Nam thanh bình và xinh đẹp.

Seen