Văn mẫu lớp 10

Phân tích bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

Đề bài: Phân tích bài thơ “Nhàn” của nhà thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm

Bài làm

Nguyễn Bỉnh Khiêm là nổi tiếng với học thứ uyên thâm và trái tim giàu lòng nhân ái. Ông từng làm quan nhưng vì những rối ren và bất công chốn quan trường nên ông chán ghét và từ bỏ mũ áo để về chốn thôn quê sống ẩn dật. Trong những năm tháng hòa mình với thiên nhiên cây cỏ nơi đồng ruộng thanh bình, ông sáng tác bài thơ “Nhàn” vừa để thể hiện an nhàn vừa để nói lên tâm hồn thanh sạch không màng danh lợi của mình.

Xuyên suốt bài thơ là niềm vui thanh thoát giữa chốn dân giã ở một vùng quê nghèo. Đây cũng là cảm xúc chủ đạo mang đến sự hấp dẫn cho tác phẩm. Nó không xô bồ, ồn ã mà nhẹ nhàng, ung dung nơi đồng quê êm ả.

Mở đầu bài thơ, tác giả vẽ nên một khung cảnh rất thôn quê.

Một mai, một cuốc, một cần câu

Thơ thẩn dầu ai vui chốn nào

Câu thơ sử dụng phép liệt kê để nói lên những vật dụng quen thuộc chốn quê nhà. Cuốc, mai, cần câu..tất cả đều dân giã nhưng lại vô cùng thanh thoát. Chẳng cần phải gươm đao, súng đạn, thong thả sống và làm việc bên ruộng vườn. Chẳng cần phải lo nghĩ thiệt hơn, giàu nghèo mà tự do tự tại trồng rau nuôi cá đạm bạc qua ngày. Thấp thoáng sau những vần thơ, ta thấy hình ảnh một lão nông đang ung dung bên chiếc cần câu, thả mình vào dòng nước. Cuộc sống ấy, tuy đơn xa, mộc mạc nhưng lại nhẹ nhàng, yên ả. Với Nguyễn Bỉnh Khiêm, ông khao khát và yêu thích cuộc sống dân giã nơi đồng ruộng. Mặc dù ở thời buổi đó, có biết bao nhiêu người đang ngày đêm vật lộn để được tận hưởng cuộc sống sô bồ chốn quan trường. Cụm từ “thơ thẩn” gợi lên một cuộc sống nhẹ nhàng, yên ả, ung dung, tự tại. Chẳng phải lo lắng hay giành giật với ai. Cứ thỏa thích mà tận hưởng thiên nhiên, thả hồn vào thiên nhiên, không vướng bận điều gì cả. Cuộc sống ấy tuy nghèo nhưng lại ngập tràn niềm vui và sự thoải mái. Có biết bao người ước mong mà không được.

Xem thêm:  Nghị luận xã hội về đọc sách giúp con người trưởng thành cả về trí tuệ và nhân cách

phan tich bai tho nhan cua nguyen binh khiem 1 - Phân tích bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

Phân tích bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

Sang hai câu thơ tiếp theo, cuộc sống thanh thản, an nhàn lại càng được thể hiện rõ nét.

Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ

Người khôn người đến chốn

Nhà thơ tự nhận mình “dại” vì đã bỏ chốn vinh hoa phú quý mà lựa chọn cuộc sống nhàn nhã, an vị nơi thôn quê. Còn những người kia, họ “khôn” nên đã cố gắng để bon chen, để được sống vui vẻ, giàu sang chốn quan trường. Ở chốn “lao xao” ấy có biết bao thú vui và những sự hấp dẫn mê đắm lòng người. Họ lựa chọn nó vì những ham muốn có được cuộc sống trong nhung trong lụa. Nhà thơ chê mình, khen người nhưng thực chất lại đang khen mình chê người. Bởi lẽ, có biết bao nheieu người ước mong được sống ung dung, thanh thản mà chẳng thể nào đật được. Đây không phải là sự vô trách nhiệm với nước với dân mà là sự lựa chọn đúng đắn để giữ tâm hồn thanh cao. Chốn thị phi, lừa lọc kia làm sao thấu được tâm hồn và trái tim của người tri thức nhân hậu. Ông về quê để tâm hồn mình không bị nhuốm bẩn bổi những lợi lộc trước mắt. Một quan niệm sống đáng được ngợi ca và ngưỡng mộ.

Trở về chốn quê hương, ông sống một cuộc đời bình dị.

Thu ăn măng trúc đông ăn giá

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao

Nhịp thơ 4/3 gợi lên một cuộc sống thật sự thanh  cao và tự tại. Không sơn hào hải vị nhưng nhà thơ lại được tận hưởng sự tươi ngon của những món ăn mang đậm hương vị quê hương. Mùa nào thức nấy, thu thì ăn măng, đông thì ăn giá, những món ăn dân giã nhưng lại ngọt ngào vị thôn quê. Nó không đắt tiền, không hoa mĩ nhưng lúc nào cũng sẵn có và đủ đầy. Rồi những buổi trưa, lão nông lại hòa mình trong làn nước mát lành của ao, của hồ. Con người hòa vào thiên nhiên, tận hưởng tất cả những gì mà thiên nhiên ban tặng. Chỉ với hai câu thơ nhưng đã phác họa được cuộc sống thật sự thanh bình, an yên. Đó là thú vui tao nhã và thật đỗi thân thương.

Xem thêm:  Dàn ý thuyết minh về con muỗi

Sau những nét vẽ về cuộc sống an nhàn, nhà thơ đúc kết bài thơ bằng những và tư tưởng của riêng mình.

Rượu đến cội cây ta sẽ uống

Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao

Đối với một nhà thơ, một nhà tri thức, ông luôn khao khát được sống tự do với tâm hồn mình. Ở chốn thôn quê, ông sẽ nhâm nhi li rượu cay nồng rồi thơ thẩn bên những vần thơ tự mình sáng tác. Với mọt vị quan lỗi lạc, vinh hoa phú quý là thứ không hề khó kiếm nhưng riêng ôn, tất cả những thứ đó chỉ là giấc mộng rồi sẽ đến lúc tàn phai. Tiêng bạc chẳng là gì, chẳng là thứ để ông phải quan tâm, . Ông ra làm quan là muốn dùng tài trí của mình mà giúp nước, giúp dân chứ không phải vì chút lợi lộc, vinh hoa. như là cơn chiêm bao, khi tỉnh dậy sẽ lại tan biến. Nó quý thật đấy, thích thú thật đấy nhưng ông yêu cuộc sống an nhàn, thanh tao hơn. Với ông, cuộc sống hòa hợp với thiên nhiên, với đất trời còn đáng quý hơn tất cả.

Như vậy, chỉ với tám câu thơ nhưng bài thơ “Nhàn” đã lột tả được hết tấm lòng của một vị quan lỗi lạc nhưng không gặp thời. Cũng từ đó, người đọc càng thêm ngưởng mộ và khâm phục trước cốt cách thanh cao của tác giả.

Xem thêm:  Phân tích bài ca dao: Trên trời có đám mây xanh, Ở giữa mây trắng, xung quanh mây vàng. Ước gì anh lấy được nàng, Để anh mua gạch Bát Tràng về xây. Xây dọc rồi lại xây ngang, Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân

Seen

 

Từ khóa tìm kiếm:

  • https://khovanmau com/phan-tich-bai-tho-nhan-cua-nguyen-binh-khiem-hay-nhat