Văn mẫu lớp 11

Phân tích bài thơ Chiều Tối

Đề bài: Phân tích bài thơ “Chiều tối’ của Hồ Chí Minh

Bài làm

Phân tích bài thơ “Chiều tối” – Hồ Chí Minh là cái tên quen thuộc mà mỗi lần nhắc đến chúng ta đều trào lên cảm giác biết ơn và tự hào. Bác là vị cha già của dân tộc đã đánh đổi cả thân mình vì sự nghiệp giải phóng nước nhà. Trong quá trình đi tìm đường cứu nước, Người đã trải qua biết bao gian khổ, nguy nan.Thế nhưng, trong chuỗi ngày vất vả ấy, Bác vẫn luôn toát lên sự lạc quan và vào thắng lợi. Bài thơ “Chiều tối” là một sáng tác tiêu biểu thể hiện tinh thân cao quý ấy của Người.

“Chiều tối” là một bài thơ nằm trong tập Nhật kí trong tù. Nó được sáng tác trên đường Bác bị giải từ nhà lao Tĩnh Tây đến nhà lao Thiên Bảo. Bài thơ đơn giản chỉ vẽ nên một khung cảnh thân quen của buổi chiều tối nơi thôn quê nhưng đằng sau đó lại là một tinh thần thép, một ý chí kiên cường không gì có thể quật ngã. Bài thơ mở đầu bằng những hình ảnh đơn xơ, giản dị.

phan tich bai tho chieu toi - Phân tích bài thơ Chiều Tối

Phân tích bài thơ Chiều Tối

Thượng uyển quy lâm tùng túc thụ

Cô vân mạn mạn mạn độ thiên không

Dịch thơ:

Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ

Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không

Hai câu thơ ngắn ngủi nhưng đã bao quát được phần nào khung cảnh của một buổi chiều tà yên ả. Chiều tối là khoảng mà mọi sự sống cần được nghỉ ngơi sau một ngày làm việc vất vả. Đó cũng là thời khắc mà mọi người trở về bên gia đình, bên những người thân yêu để thư giãn, chuyện trò. Trên không trung, những đàn chim cũng đang gấp gáp để trở về bên tổ ấm. Rừng là nơi gia đình chúng trú ngụ, đeo bám. Những vòm cây vẫn đang đợi chờ từng cánh chim quay trở về sau ngày dài sải cánh kiếm tìm thức ăn. Chỉ có chòm mây vẫn miệt mài bồng bềnh theo làn gió. Sự di chuyện nhẹ nhàng của những đám mây càng gợi lên sự thanh vắng, bình yên của một buổi chiều nơi thôn quê. Chiều tối là thời gian của sự đoàn tụ, sum vầy. Nó sẽ ấm áp và hạnh phúc biết bao khi được trở về bên gia đình. Nhưng cũng vì thế mà tâm hồn người tù binh càng trở nên cô đơn, giá lạnh khi không có chốn về. Anh ta vẫn phải trải bước khắp mọi nẻo đường đầy chông gai, nặng nhọc. Thế nhưng vượt lên trên những vất vả ấy, nhà thơ thoát khỏi sự đè nặng của gong cụm trên vai, Bác hòa mình vào thiên nhiên, đưa mắt ngắm nhìn sự dịch chuyển của đất trời, của vạn vật. Phải nói rằng, tình yêu thiên nhiên lớn lao và mãnh liệt lắm mới khiến cho người tù nhân quên hết đi gian khổ của bản thân mà ngắm nhìn thiên nhiên trong tâm thế ung dung, mải miết. Bác vẫn đi, vẫn bước trên đôi chân đầy những đớn đau và tầm mắt của Người được thả trọn vào không gian xinh đẹp của núi rừng.

Xem thêm:  Cảm nghĩ của em về bài thơ “Anh bộ đội và tiếng nhạc la” của Hoàng Nhuận Cầm

Trong âm điệu nhẹ nhàng của cảnh vật, hình ảnh con người hiện lên như một điểm nhấn đầy sức hút.

Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc

Ba túc ma hoàn lô dĩ hồng

Dịch nghĩa:

Cô em xóm núi xay ngô tối

Xay hết lò than  đã rực hồng

Một cô thiếu nữ của núi rừng trở thành điểm sáng với những chuyển động nhịp nhàng bên cối xay ngô. Đôi bàn tay cô nhẹ nhàng, uyển chuyển xoay tròn theo nhịp xoay của chiếc cối thủ công, dân giã. Cô gái cần mẫn đem đến cho gia đình lương thực phục vụ những bữa ăn hằng ngày. Đó cũng như là đức tính tốt đẹp của phụ nữ Việt Nam mọi thời đại. Nhịp thơ trôi theo dòng chảy tuyến tính của thời gian. Cô thiếu nữ xay ngô bên cối đá, khi ngô xay xong cũng là lúc ngọn lửa trong bếp kịp rực cháy. Hình ảnh ngọn lửa như là mái ấm mà người tù binh đang muốn tìm về, nó đại diện cho gia đình, cho quê hương yêu dấu. Ngọn lửa như là điểm tựa, là sức mạnh sưởi ấm tâm hồn Bác chốn ngục tù. Nó an ủi trái tim của một người xa quê, khích lệ và động viên người đó vượt lên trên mọi khó khăn, vất vả để tìm được chốn về. Chữ “hồng” đặt ở cuối bài là một từ có giá trị rất lớn trong bài thơ. Chỉ một chữ nhỏ bé nhưng có đủ sức mạnh để sưởi ấm tất cả cái vẻ ảm đạm, tiêu điều của cảnh vật trong buổi chiều trước đó. Nó sưởi ấm trái tim của người lữ khách đang khát khao tìm về hơi ấm gia đình. Ngọn lửa ấy không chỉ là niềm động viên mà còn là niềm tin của người tù nhân về một tương lai tốt đẹp phía trước. Nó thắp lên hy vọng về một dân tộc hòa bình, độc lập. Ngọn lửa rực hồng của buổi chiều tối là ánh sáng ấm áp dẫn dắt con người đi đến của tình yêu thương và những gì tốt đẹp nhất. Nó mang đến cho họ niềm tin về một ấm no, yên bình nhưng chính ấm êm của gia đình bên bếp lửa thấm đượm tình thân.

Xem thêm:  Văn nghị luận: Bình luận về sự nôn nóng

Như vây, với thể thơ Thất ngôn bát cú ngắn gọn nhưng hàm xúc, Hồ Chí Minh đã vẽ lên một bức tranh chiều tối nhẹ nhàng, yên ả dưới con mắt đầy lạc quan của người tù binh. Bài thơ không chỉ vẽ cảnh mà quan trọng hơn, nó thể hiện thần thái ung dung, lạc quan của Bác để từ nó nói lên những khát khao, hy vọng về tương lai tốt đẹp cho dân tộc. Qủa thật, Chiều tối là một bài thơ chứa chan tình cảm con người và đậm tình yêu quê hương đất nước.

Seen