Văn mẫu lớp 11

Phân tích bài thơ Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ

Đề bài: Phân tích bài thơ “Bài ca ngất ngưởng” của Nguyễn Công Trứ

Bài làm

Trong Trung đại Việt Nam, Nguyễn Công Trứ được xem là một nhà thơ xuất chúng. Ông không chỉ là một nhà thơ mà còn là một vị quan tài ba trong triều đình nhà Nguyễn. Sau ba mươi năm làm quan, ông trở về quê tận hưởng thanh bình, tự do và trong đó, ông viết nên bài thơ nổi tiếng “Bài ca ngất ngưởng”. Tác phẩm như là một lời tự thuật về cuộc đời đầy táo bạo và danh vọng đỉnh cao của chính bản thân ông để từ đó ông đó thể hiện niềm tự hào về tâm hồn, và tài năng của mình.

Ngay từ nhan đề bài thơ, chúng ta đã bị thu hút bởi từ ngữ “ngất ngưởng”. Theo cách hiểu thông thường, ngất ngưởng dùng để chỉ sự không vững chắc, chênh vênh, dễ đổ. Nhưng ở đây, nó lại được hiểu theo một ý nghĩa sâu rộng hơn. Đó là sự ngạo nghễ của một khác thường, ông ta sống khác đời, khác người và bất chấp mọi suy nghĩ của người khác. Sự ngất ngưởng ấy tạo nên một cái tôi riêng biệt, không lẫn với bất kì ai hết.

Ngay từ đầu bài thơ, một triết lí sống đã được đưa ra như sự khẳng định chắc nịch về con người tác giả.

Vũ trụ nội mạc phi phận sự

(Mọi việc trong vũ trụ không có việc nào không là phận sự của ta)

Nhà thơ đã rất tài tình khi lựa chọn lối phủ định của phủ định để khẳng định sống của chính mình. Đó là thái độ sống của đấng nam nhi. Chí làm trai ở đây thể hiện đơn giản qua vị trí và vai trò cũng như trách nhiệm của bản thân đối với cuộc đời. Làm trai, mọi việc của đất trời đều phải tự mình gánh vác, lo toan. Đó là cái nợ công danh mà ai cũng phải có trách nhiệm trả nhất là đối với những nhà Nho như ông.

Xem thêm:  Phân tích vẻ đẹp hào hùng, hào hoa, bi tráng trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

phan tich bai tho bai ca ngat nguong cua nguyen cong tru - Phân tích bài thơ Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ

Phân tích bài thơ Bài Ca Ngất Ngưởng

Và để làm tròn trách nhiệm của một nam tử, Nguyễn Công Trứ đã sống một cuộc đời trải đầy công danh.

Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc Đông

Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng

Trong suốt cuộc đời mình, nhà thơ đã không ngừng cố gắng học cái chữ. Ông trở thành một con người tài hoa uyên bác mà biết bao người ngưỡng mộ. Ông đi thi và đỗ làm quan. Cũng tư đó mà cuộc đời của ông trở nên “ngất ngưởng”. Ông tự nhận thấy tài trí của ình, thấy hơn đời, hơn những kẻ tầm thường khác. Cũng vì thế mà ông sống với sự , ngạo nghễ và oai hùng. Câu thơ là phép liệt kê nhưng nghe rất hào hùng, chí khí. Điều đó thể hiện được khí chất của một con người học rộng tài cao, trí tuệ hơn người.

Lúc bình Tây, cờ đại tướng

Có khi về phủ Doãn Thừa Thiên

Nguyễn Công Trứ không chỉ tài giỏi ở lĩnh vữ văn chương mà ông còn có tài kinh bang tế thế. Khi giặc đến, khi nước nhà lâm nguy, ông cũng đi khắp đó đây để cùng nhân dân vùng lên đánh giặc. Nhưng cũng có lúc ông bị cắt chức, từ một viên quan tài bai xuống làm lính thú tầm thường. Nhưng ông vẫn ngạo nghễ với sự trớ trêu của số phận. Từ đó ta càng thêm khâm phục tài năng của tác giả. Những câu thơ không chỉ là lời tự thuật bình thường về cuộc đời mà nó còn là niềm tự hào của chính nhà thơ về tài năng của mình. Đó là thái độ ngất ngưởng, là sự khẳng định bản ngã của bản thân. Từ đó có thái độ sống tích cực và yêu đời hơn.

Xem thêm:  Phân tích tấn bi kịch của nhân vật Hộ trong truyện ngắn “Đời thừa" của nhà văn Nam Cao

Sau những gian truân của cuộc đời, Nguyên Công Trứ trở về quê nhà. Tuy ở chốn thôn quê nhưng cuộc sống của ông vẫn vo cùng “ngất ngưởng”.

Đô môn giải tổ chi niên

Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng

Sổ sách ghi chép rằng khi về già ông vẫn hay cưỡi bò vàng có đeo đạc ngựa. Dù đã nhiều tuổi, đã sống ở chốn dân giã nhưng phong thái của ông vẫn nghênh ngang giữa đất trời. Và cách sống của ông cũng luôn khác người, đôi khi là hơn người.

Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì

Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng

Đi chơi, đi vãn cảnh, ông cũng đeo theo sau “một đôi dì”. Dường như cuộc sống của ông quá khác thường và trở nên phóng khoáng hơn bao giờ hết. Ông không bị gò bó, không bị ép buộc vào một khuôn khổ nào hết. tự do, tự tại càng làm cho thần thái của ông trở nên cao quý và đáng tự hào.

Bởi lẽ, ông hiểu được cuộc sống rằng:

Được mất dương dương người thái thượng

Khen chê phơi phới ngọn đông phong

Không phải chỉ khi về an dưỡng ở quê nhà mà ngay cả khi làm quan cho triều đình, Nguyễn Công Trứ đã chẳng bận tậm đến chuyện được mất, thiệt hơn trong xã hội. Mọi lời khen chê hay chế giễu cũng đều bỏ ngoài tai, coi như ngọn gió chợt thổi qua rồi biến mất. Ông chẳng bao giờ phải bận tâm về những chuyện nhỏ nhặt ấy. Cho nên ông sống theo cách mình nghĩ, theo của mình mà chẳng cần phải để ý cách nhìn của người khác. Sống tự do, tự tại.

Xem thêm:  Phân tích nhân vật Huấn Cao trong truyện “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân

Cũng chính cách sống ngất ngưởng như vậy mà cuộc sống của ông thật nhiều niềm vui.

Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng

Không Phật, không Tiên, không vướng tục

Một cuộc sống mà biết bao nhiêu người ao ước. Khi buồn có chén rượu giải sầu, khi vui có trống, có nhạc làm bạn. Ông sống mà chẳng vướng bận bất cứ điều gì. Được thỏa thích làm những gì mình thích. Một cuộc đời mà đến bản thân ông cũng tự hào.

Trong triều ai ngất ngưởng như ông.

Ông đã làm tròn bổn phận với vua tôi, làm tròn trách nhiệm của một đấng nam nhi. Và với cách sống của mình, ông thấy chẳng một ai có thể bằng. Thái độ tích cực, tự khẳng định mình đã đem đến một hình tượng Nguyễn Công Trứ tài hoa, đáng ngưỡng mộ.

Như vậy, bài thơ “Bài ca ngất ngưởng” đã vẽ nên chân dung chân thực nhất về tác giả. Qua đó, ta hiểu hơn về con người ông, thêm phần yêu mến và khâm phục, tự hào.

Seen